• Libermanın Azərbaycana səfəri: İsrail yalnız buğda və neft almaq istəyir? - İNCƏLƏMƏ...

    Libermanın Azərbaycana səfəri: İsrail yalnız buğda və neft almaq istəyir? - İNCƏLƏMƏ...

    Maliyyə naziri Aviqdor Libermanın aprelin 22-də Azərbaycana rəsmi səfəri iqtisadi məsələləri, xüsusilə də İsrailə artan neft və digər məhsulların idxalını müzakirə etmək məqsədi daşıyıb. Eyni zamanda, iki dövlət arasında təhlükəsizlik əlaqələrini gücləndirmək də nəzərdə tutulurdu. RUBRİKA.AZ reyting.az-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə “Al-Monitor” saytı yazıb.

    ABŞ KİV-nin təhlilində qeyd olunur:

    Azərbaycan İsrailə ən düşmən və onun ən təhlükəli düşməni olan İranın şimal-qərb sərhəddində yerləşir. Amma İsrail həm də Azərbaycana ən böyük silah tədarükçüsüdür. SIPRI-nin (Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu) məlumatına görə, 2015-2019-cu illərdə Azərbaycanın müdafiə təyinatlı idxalının təxminən 60 faizi İsrailin payına düşürdüsə, 2020-ci ildə bu rəqəm 70 faizə yüksəlib. Bunun əsas səbəblərindən biri 2020-ci ilin payızında Azərbaycanın Ermənistanla müharibəsindən əvvəl və onun gedişində, əsasən planer və dronların böyük silah satışıdır. Bu silahlar Azərbaycanın qələbəsində mühüm rol oynayıb.

    Prezident İlham Əliyev “Israel Aircraft Industries” şirkətinin istehsalı olan İsrailin “Harop” pilotsuz uçuş aparatını məhəbbətlə sığallayaraq fotosessiyaya çəkilib. O, dünyanın ən yaxşı pilotsuz təyyarələrindən biri hesab olunur. İsrail və Azərbaycan on ildən artıqdır ki, 1,4 milyard dollar dəyərində nəhəng silah müqaviləsi imzalayıb.

    Əliyev öz ölkəsinin İsraillə əlaqələrini gücləndirir, bu da Tehrandakı İran rəhbərliyini qıcıqlandırır. 2021-ci ilin oktyabrında İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) obyektində baş verən müəmmalı yanğından sonra İran Azərbaycan sərhədi boyunca böyük hərbi təlim elan edib. Azərbaycanlılar İsrailin öz ölkələrində heç bir mühüm təhlükəsizlik mövcudluğunu qəbul etmirlər. Digər tərəfdən, onlar İrana məxsus bir casus şəbəkəsini aşkar etdiklərini açıqladılar.

    İsrail diplomatik mənbələrindən verilən məlumata görə, Liberman Bakıya iqtisadi məsələlərlə yanaşı, İsrailin bu ölkə ilə müdafiə əlaqələrini gücləndirmək üçün gedib.

    Azərbaycan İsrailə niyə lazımdır?

    Birincisi, onun İrana yaxınlığı strateji sərvətdir. Bu, məsələn, İsrailin İranın nüvə obyektlərinə hücumunda faydalı ola bilər. İran hələ də nüvə sazişinə qayıtmayıb. O, uranı zənginləşdirir və nüvə bombasının hazırlanmasında irəliləyiş əldə edir. İsrail dəfələrlə İranın nüvə silahı əldə etməsinə icazə verməyəcəyini və bunun qarşısını almaq üçün lazımi addımları atacağını bildirib. Bu kimi bəyanatları son vaxtlar baş nazir Naftali Bennett, müdafiə naziri Benni Qantz və İsrail Müdafiə Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Yair Koçavi verib.

    İran azərbaycanlıların artıq İsrailin onlara qarşı hücuma başlamasına icazə verməsindən narahatdır. Bununla bağlı o, rəsmi Bakıya xəbərdarlıq da edib.

    İsrail öz növbəsində iranlıları və xüsusən də İranın nüvə obyektlərini izləmək üçün Azərbaycan aerodromlarına daxil olmaqdan və Azərbaycanda dinləmə və izləmə cihazları quraşdırmaqdan məmnun olardı. 2012-ci ildə Azərbaycan İran və Livanın "Hizbullah" terror təşkilatının İsrailin Bakıdakı səfiri Maykl Lotemə qarşı sui-qəsd cəhdini üzə çıxarıb.

    Onu da xatırlatmaq lazımdır ki, İran İsrail sərhədində yerləşən terror təşkilatları, o cümlədən Livandakı “Hizbullah” və HƏMAS və Qəzzada “İslami Cihad” təşkilatları vasitəsilə dolayı yolla İsraili hədələyir. Bütün bu qruplar İrandan, xüsusən də İsrailə qarşı istifadə edə biləcəkləri raket və raketlər şəklində xeyli yardım alır. İsrail İranın şimal sərhədində mövqe tutmaqla onunla İran arasında daha ədalətli tarazlıq yaradır.

    Bütün bunlardan azərilərə nə fayda?

    Hər şeydən əvvəl qabaqcıl silahların davamlı təchizatıdır. Bu, onlara öz qonşuları, xüsusən də Dağlıq Qarabağ regionu ilə bağlı uzunmüddətli münaqişədə olduqları Ermənistanla münasibətdə hərbi üstünlük verir. Onlar həmçinin İrandan gələn təhdidlərə qarşı müdafiə silahları alırlar.

    Bundan əlavə, Əliyevin Qərblə, xüsusən də ABŞ-la hər cür, o cümlədən iqtisadi məsələlərdə diplomatik yardıma ehtiyacı var. İllərdir ABŞ Əliyevdən ölkəsində demokratik və iqtisadi islahatlar aparmağı tələb edir. Əliyev iyirmi ilə yaxındır ki, Azərbaycanın prezidentidir. Bu, ona ölkənin ilk prezidenti olan atasından miras qalmış vəzifədir. Ölkə tamamilə onun nəzarətindədir, lakin hər seçki kampaniyası zamanı Qərbin tənqidinə məruz qalıb. Onların hamısında o, həlledici səs çoxluğu qazanıb.

    Liberman rəsmi olaraq maliyyə naziri olsa da, o, həm də hazırkı hökumətdə xarici siyasətdə, xüsusən də vaxtilə SSRİ-nin təsir dairəsində olan Şərqi Avropanın bir neçə ölkəsi ilə münasibətlərdə mühüm rol oynayır. O, Azərbaycanla da əlaqələrdə fəaldır. Nazir, Bennet hökumətinin ən güclü və müstəqil düşüncəli adamlarından biri hesab olunur, müdafiə və xarici siyasətlə çox məşğuldur, həmçinin ölkə iqtisadiyyatına rəhbərlik edir. Axı o, keçmiş baş nazir Benyamin Netanyahu dövründə həm xarici işlər, həm də müdafiə naziri vəzifələrində çalışıb.

    A. Libermanın Azərbaycana səfərinin təbii ki, iqtisadi tərəfləri də var idi. Maliyyə nazirinə səfərində infrastruktur, energetika və kənd təsərrüfatına cavabdeh olan büdcə məsələləri üzrə müavini İlya Katz, eləcə də Maliyyə Nazirliyində baş iqtisadçı ofisinin yüksək vəzifəli əməkdaşı iştirak edib. Müzakirə olunan məsələlər arasında Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibə də olub.

    Azərbaycan İsrailə ən böyük neft ixrac edən ölkələrdən biridir və İsrail Avropanın enerji baxımından Rusiya nefti və qazından asılılığından xilas olmaq səylərinin İsrailə neft idxalı hesabına baş verə biləcəyindən narahatdır. Xəbər verildiyi kimi, Əliyev və Azərbaycanın maliyyə və fövqəladə hallar nazirləri ilə görüşlərində Liberman İsrailə neft ixracını müharibədən əvvəlki səviyyədə saxlamağı müzakirə edib. Bundan başqa, İsrail Azərbaycandan digər neft məhsulları, o cümlədən dizel yanacağı (karbamid) kimi neft məhsulları idxal etmək istəyir. İndiyə qədər İsrail bunu yalnız Rusiyadan idxal edirdi.

    Müzakirə olunan digər məsələ buğdanın İsrailə ixracı olub. Bu mərhələdə Azərbaycan ixrac üçün kifayət qədər buğda yetişdirmir, lakin ölkə buğda istehsalını genişləndirmək üçün nəhəng layihə planlaşdırır. Tamamlandıqdan sonra Azərbaycanda nəinki evdə istifadə üçün kifayət qədər buğda yetişdiriləcək, həm də ixrac üçün kifayət qədər məhsul olacaq. Bu layihəni irəli aparmaq üçün İsrail 2025-ci ildə Azərbaycandan buğda almaq məqsədi ilə Azərbaycanı buğda becərmək üçün ən son aqrotexniki texnologiyalarla təmin edəcək.

    İki həftədən sonra İsrailin kənd təsərrüfatı naziri Oded Forerin kənd təsərrüfatı üzrə bir qrup israilli ekspertlə Azərbaycana səfəri planlaşdırılır. Səfərlərinin əsas mövzusu buğda olsa da, başqa mövzuları da müzakirə edəcəklər. İsrail bütün növ qabaqcıl texnologiyalar vasitəsilə Azərbaycanda kənd təsərrüfatını inkişaf etdirməyi planlaşdırır.

    Rubrika.Az


    Facebook-da paylaş